Dünya Dilleri etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Dünya Dilleri etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

4 Mart 2014 Salı

TÜRKÇENİN DÜNYA DİLLERİ ARASINDAKİ YERİ

Yeryüzündeki diller, genellikle köken bakımından ve yapı bakımından olmak üzere iki şekilde sınıflandırılmışlardır. Köken bakımından Türkçe, dünya dilleri içinde Altay dilleri arasında gösterilmiştir. Bu gruba Türkçenin dışında Moğolca ve Mançu-Tunguzca da yer alır. Bazı araştırmacılara göre Korece ve Japonca da bu gruba dahil edilebilir.          



Diller, yapılarına göre, yani tipolojik sınıflandırmaya tâbi tutulunca Türkçe, eklemeli diller grubunda yer alır. Bu grupta Türkçe ile birlikte Macarca, Fince, Moğolca gibi diller de bulunur. Türkçe sondan eklemeli bir dildir. Eklemeli dillerde yeni kelimeler ve terimler türetmek oldukça kolaydır. Türkçe bu bakımdan yeni kelimeler türetmeye elverişli bir dildir ve zengin bir ek sistemi mevcuttur. Fransız Türkolog Jean Deny, Türkçenin yapısının mükemmelliğini matematik formülüne benzetmiştir.



Türkçe dünyanın en zengin dillerinden biridir. Türkçeye bu zenginliği sağlayan çeşitli güç kaynakları mevcuttur: Bu güç kaynaklarının başında tarih gelir. Türkçe, kökleri binlerce yıl önceye uzanan yeryüzünün sayılı dillerindendir. Türkçenin yaşını ortaya koymaya çalışan araştırmacılar Sümercedeki kelimelerle Türkçeyi karşılaştırmışlardır. Osman Nedim Tuna bu konuda araştırma yapan isimlerin başında gelir. Tuna’ya göre Sümerce ile Türkçe arasında ortak 168 kelime vardır. Türkçenin dünyanın köklü dillerinden oluşunun bir başka kanıtı da, ortaya çıkışı yüzyıllar alan üst anlamlar ve mecazlı kullanımların Türkçede bolca kullanılmasıdır.



Lehçeler bir tarafa bırakılacak olursa, yalnızca Türkiye Türkçesinin yazı dilinin söz varlığı bugün 114 bini aşmıştır. Türkçe kelime hazinesi açıdan sahip olduğu bu zenginlik ile de dünya dilleri arasında önemli bir yere sahiptir.



Türkçe, dünya dilleriyle etkileşim hâlinde olmuş ve olacaktır da. Başka dillerden Türkçeye kelime geçtiği gibi Türkçeden de başka dillere kelimeler geçmiştir. Bugün, Çincede 300, Farsçada yaklaşık 3000, Urducada 227, Arapçada yaklaşık 2.000, Rusçada yaklaşık 2.500 olmak üzere çok sayıda TÜRKÇE kelime başka dillerde kullanılmaktadır.


Türkçenin yaygınlığı da onun güç kaynaklarındandır. 1980’lerde UNESCO tarafından hazırlanan bir raporda Türkçenin konuşucu bakımından dünyanın beşinci büyük dili olduğu açıklanmıştır.





KAYNAKÇA : http://www.diledebiyat.net/turkcenin-tarihi/turkcenin-dunya-dilleri-arasindaki-yeri



25 Şubat 2014 Salı

DİLLER YOK OLUYOR !


Atlasa göre, Türkiye’de 18 dil kaybolma tehlikesi yaşıyor, yok olan 3 dil var. Kapadokya Yunancası, Mlahso dili ve son konuşanı Tevfik Esenç’in 1992’de Manyas’ta vefat etmesiyle yok olan Ubıhça.


TEHLİKE FAKTÖRLERİ


* Dilin kuşaktan kuşağa aktarılması

* Dili konuşan kişi sayısı

* Dili konuşanların toplam nüfusa oranı

* Dilin kullanım alanlarında değişiklikler

* Yeni alanlara ve ortamlara dilin tepkisi

* Dilin öğrenilmesi, o dilde okuma yazma öğrenilmesi için gerekli materyallerin varlığı

* Devletlerin ve kurumların tutum ve politikaları, dilin resmi durumu ve kullanımı

* Toplumun bireylerinin kendi dillerine yönelik tutumu

* Dille ilgili var olan belgelerin miktarı ve niteliği.

UNESCO, birçok ülkede tehlike altındaki diller için koruma programları uygularken, Türkiye'de yürüttüğü bir dil koruma programı bulunmuyor.

Türkiye’de 18 dil yok olmanın eşiğinde

UNECO’nun atlasına göre, Türkiye’de 18 dil kaybolma tehlikesi yaşıyor, yok olan 3 dil var. Kapadokya Yunancası, Mlahso dili ve son konuşanı Tevfik Esenç’in 1992’de Manyas’ta vefat etmesiyle yok olan Ubıhça.

Atlasta, yok olan diller dışındaki dünya dilleri, karşı karşıya olduğu tehlike seviyelerine göre dört gruba ayrılıyor. Bu sınıflandırmaya göre yok olma tehlikesi en az hissedilen diller, “savunmasız” olarak nitelendiriliyor. Bir dilin bu kategoride yer alması, “çocuklar tarafından da konuşulmasına rağmen bazı alanlarda kısıtlanması” anlamına geliyor. Abazaca, Çerkes dilleri ve Zazaca bu grupta yer alıyor.

“Açıkça tehlikede” kategorisi genelde toplumun en yaşlı nesli tarafından konuşulan, orta nesil tarafından anlaşılabilen ancak kullanılmayan ve çocuklara öğretilmeyen dilleri içeriyor. Bu grupta Hemşince, Lazca, Pontus Yunancası, Çingene dilleri (atlasta yalnızca Romani bulunuyor), Süryanice'ye benzeyen Suret (atlasa göre Türkiye'de konuşan kalmadı; konuşanların çoğu göçle başka ülkelere gitti) ve Ermenice yer alıyor.

“Ciddi tehlikede” kategorisinde sadece yaşlılar tarafından kullanılan diller yer alıyor. Gagavuzca, Türkiyeli Yahudilerin konuştuğu Ladino ve Süryanice bu gruba dahil.

Dile tam hakim olmayan bazı yaşlılar tarafından nadiren kullanılan diller ise “kritik durumda” olarak değerlendiriliyor. Bu kategoriye Türkiye’den giren tek dil Hertevin. Siirt kökenli, Kuzeydoğu Arami dilerinden olmasına karşın diğerlerinden oldukça farklı bu dili 1999'da bin kişi konuşuyordu.

Kafkasya Dilleri de Tehlike Altında

UNESCO raporuna göre Rusya’da 15 dil yok olmuş. Raporda savunmasız kategorisinde değerlendirilen diller; Abazaca (Apsuwa/Abhaz dili), Adıgece (Batı Çerkesçe), Kabardeyce (Doğu Çerkesçe), Karaçay Malkarca, Çeçence, İnguşça, Osetçe, Kumukça, Avarca, Başkır dili, Latgalian dili, Lakça, Lezgice, Dargince, Tabasaran dili, Tuvan dili, Çuvaşça, Aşağı Saksonca, Belarusça ve Yakutça.

Aralarında Nogaycanın, Lezgi dillerinden Agul ve Rutulun da yer aldığı açıkça tehlike altındaki dil sayısı 49. Ciddi tehlike altında 29, kritik durumda ise 22 dil var.


RAKAMLARLA DİLLERİN DURUMU


* 2 bin 400 dil tehlike altında. Dünya son üç kuşakta, kısıtlı sayıda konuşulan dillerin son temsilcilerinin ölmesiyle 200 dilini yitirdi.

* Toplam 6 bin dilin 538’i “kritik”, 502’si “ciddi”, 602’si “açıkça” tehlike altında. 607 dilse “savunmasız” durumda.

* 199 dili 10’dan az insan konuşuyor. 178 dilse, 10 ile 50 kişi kullanıyor.

* Dil açısından en zengin ülke, 800 lisanın bulunduğu Papua Yeni Gine. Ülkede 88 dil tehlike altında.

* Dillerin yüzde 96’sı, dünya nüfusunun yalnızca yüzde 4’ü tarafından konuşuluyor.





KAYNAKÇA:  http://www.jinepsgazetesi.com/dunya-dilleri-birer-birer-yok-oluyor-12812.html